Mở rộng

Rạp hát tại gia, khéo làm sẽ đủ

SGTT.VN - Không phải thuộc giới chơi dàn âm thanh hàng khủng, cũng chẳng đến mức thường xuyên “đờn ca hát xướng” mỗi ngày, nhưng anh Mạnh Hùng (ở khu dân cư Tân Quy Đông, quận 7), vẫn mơ ước nhà mình có một góc nghe nhìn nhỏ gọn mà đủ tiện nghi, giúp cả nhà quây quần xem phim, nghe nhạc vào dịp cuối tuần, hay hát karaoke khi có dịp họp mặt bạn bè. Đem suy nghĩ đó nhờ các nhà chuyên môn tư vấn, anh Hùng nhận được khá nhiều ý kiến hữu ích quanh vấn đề này.

161. Vị trí và thiết bị thích hợp:

Ngay cả khi có điều kiện làm phòng riêng thì việc đưa một hệ thống dàn lớn vào một diện tích nhỏ không chỉ lãng phí, mất diện tích, mà còn dẫn đến những mối nguy hại về sức khoẻ do sự cộng hưởng từ, cũng như sự toả nhiệt và công suất âm thanh của các thiết bị gây ra.

Do vậy, để đầu tư một hệ thống home theater hợp lý, điều đầu tiên phải nghĩ đến là kích thước và vị trí đặt bộ dàn, từ đó mới định vị đến chủng loại và giá thành. Nếu bạn chỉ đơn giản là say mê ca hát cho vui nhà vui cửa thì có thể lựa chọn các đầu DVD karaoke. Các đầu đĩa karaoke vi tính sáu số hiện nay chỉ dao động trên dưới 2 triệu đồng, nhưng đều có tất cả các tính năng của đầu DVD thông thường. Cầu kỳ hơn thì có thể lựa chọn hệ thống đồng bộ DVD karaoke vi tính sáu số, bao gồm: đầu DVD, ampli, loa và micro. Giá của bộ sản phẩm này dao động từ 5 – 12 triệu đồng.

2. Xử lý âm học tương xứng:

Có bốn mục tiêu chính trong xử lý âm học phòng nghe tại nhà:

– Ngăn sóng đứng (standing wave) và nhiễu âm làm ảnh hưởng đến đáp ứng tần số của phòng nghe hoặc phòng thu âm.

– Giảm hiện tượng ù trong phòng nhỏ và giảm thời gian dội âm trong phòng lớn.

– Tiêu âm hoặc tán âm trong phòng để tránh hiện tượng ù, tiếng vọng dội lại.

– Tránh cho âm thanh lọt ra ngoài phòng để không gây ảnh hưởng đến phòng chung quanh, đồng thời tạp âm bên ngoài cũng không lọt vào phòng nghe nhìn của mình.

Vật liệu tiêu âm thông thường có hai loại: một để điều khiển phản xạ âm của tần số cao và trung; và một loại gọi là “bass trap” (bẫy tiếng trầm) để tiêu các âm có tần số thấp. Nhiều người đặt các tấm mút lên khắp các bức tường và cho rằng làm vậy là hiệu quả, nhưng thực ra đặt như thế nào, kích cỡ ra sao cần phải nghiên cứu kỹ. Các tấm hút âm mỏng sẽ không hiệu quả lắm trong việc điều khiển sự dội âm và các bức tường càng cứng thì càng dội âm trầm mạnh. Trên thực tế, chỉ cần làm thêm một bức vách mới bằng chất liệu xốp (gạch rỗng, đá ong, gỗ tận dụng…) cách tường gạch cũ khoảng vài phân là có thể giảm hiện tượng dội âm tần số thấp, giúp tiêu âm một phần đáng kể.

Đa số nhà chuyên môn đều thống nhất rằng, có thể tránh được sự dội âm lặp đi lặp lại do tường song song nhau. Khi đó, những tấm tán âm đặt với các góc không song song nhau đi kèm với vách tiêu âm sẽ chế ngự hiện tượng dội âm, thay vì cả gian phòng phủ kín bởi các vật liệu tiêu âm đắt tiền. Loại tán âm đơn giản nhất là một vài lớp gỗ được gắn lên tường theo một góc hơi chếch để tránh cho âm thanh bị bật lại đều đặn giữa hai mặt tường đối diện nhau. Cách khác là dùng tấm gỗ hay thạch cao có thể uốn cong để trở thành một tấm vách làm lệch hướng đi của sóng âm thanh.

Trong thực tế, có vô số sóng âm truyền đến qua các phản xạ với đồ vật, tường hoặc sàn phòng nghe. Những yếu tố khác như chất âm đặc thù, độ trong của giọng ca… cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi nhiều sự kết hợp giữa âm thanh thẳng và âm thanh phản hồi. Để tránh các âm thanh phản hồi, nhiều chuyên gia chủ trương đặt các loa vào một vùng “chết” của phòng nghe, nơi mà các phản xạ âm thanh sẽ ở mức nhỏ nhất, chẳng hạn, đặt loa ở gần những bức tường có treo rèm dày. Việc xử lý âm học phòng nghe cũng chính là để triệt tiêu phần nào các âm thanh phản xạ này.

3. Các nguyên tắc cơ bản khi bố trí phòng nghe nhìn

Để có một home theatre hợp lý và chuẩn, ngoài việc lựa chọn đúng thiết bị phối ghép hợp nhau còn phải kể đến các bố trí sắp xếp nội thất sao cho hệ thống có thể phát huy tối đa chất lượng trình diễn. Ít nhất cần đảm bảo một số nguyên tắc về nghe và nhìn sau đây:

a. Hạn chế tối đa rung chân, ảnh hưởng đến thiết bị nguồn phát:

Người dùng nên bố trí loa càng xa các thiết bị nguồn càng tốt, vì những thiết bị như đầu CD, VCD, đầu đĩa than vốn rất “nhạy cảm” với rung động. Khi loa đặt quá gần, sóng âm vô hình tạo thành ngoại chấn ảnh hưởng đến sự chuyển động của mâm quay, mắt đọc, làm thay đổi sắc âm, gây méo tiếng.

b.Tránh những bức tường:

Các bức tường, góc cột, gầm cầu thang… là những vị trí sẽ tạo nên sự tăng cường âm bass, gây méo tiếng. Để tránh cộng hưởng phòng nghe và đảm bảo dù khoảng cách thời gian giữa sóng trực tiếp và sóng phản hồi đến tai người nghe, hệ thống loa phải được đặt ở vị trí thoáng, không bị gò ép bởi những bức tường hoặc những vật có tiết diện lớn. Tương tự đối với vị trí ngồi, bạn không nên ngồi quá gần tường sau và nên cách tường bên hông khoảng cách tối thiểu là 1m. Nếu ngồi gần tường, tai bạn sẽ nhận toàn những sóng phản hồi từ các bức tường, làm mất tính trung thực của âm thanh.

c. Khoảng cách từ vị trí nghe đến hai loa phải bằng nhau:

Hãy đo lại khoảng cách từ vị trí ngồi nghe đến hai loa để đạt được hiệu quả trình diễn và không gian sân khấu tốt nhất – khoảng cách này phải bằng nhau. Nếu sử dụng thảm, bạn nên dùng bút lông đánh dấu luôn vị trí nghe để khỏi phải đo lại mỗi khi vệ sinh sàn, thảm.

d. Không đặt loa song song với cạnh tường:

Một số sách hướng dẫn đặt loa bán trên thị trường vẫn mô tả cách bố trí loa song song với cạnh tường. Cách này rất dễ gây cộng hưởng phòng. Các chuyên gia khi test thông số kỹ thuật của loa (dải tần, độ nhạy…) đều hướng loa ở một góc 150 vào micro, test sẽ có kết quả an toàn hơn cả.

Bài: QUANG TRÂN
ẢNH: KHÁNH PHƯƠNG - công ty xây dựng Vạn Tường